ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ
ΧΗΜΕΙΑΣ
 

Ενημερωτικό υλικό, θέματα και λύσεις δοκιμίων για τις Ολυμπιάδες Χημείας, Γυμνασίου και Λυκείου

Παγκύπριο Συμβούλιο Χημικών Ουσιών

 Παγκύπριο Συμβούλιο Χημικών Ουσιών (ΠΣΧΟ)

 

Το ΠΣΧΟ συγκροτήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Χημικών Ουσιών Νόμου του 2010 με αρμοδιότητες, σύμφωνα με τον Νόμο, (α) να συμβουλεύει τον Υπουργό – Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων - για ζητήματα πρόληψης ατυχημάτων και επικινδύνων συμβάντων για το κοινό και το περιβάλλον που μπορούν να προκληθούν από χημικές ουσίες και μείγματα ουσιών (β) αναπτύσσει δραστηριότητες για βελτίωση της προστασίας του κοινού, των εργαζομένων και του περιβάλλοντος από χημικές ουσίες και μείγματά τους (γ) υποβάλλει προτάσεις προς τον Υπουργό για λήψη μέτρων που αφορούν στην ασφάλεια από χρήση χημικών ουσιών και μειγμάτων και (δ) να συμβουλεύει τον Υπουργό για αναθεώρηση ή εισαγωγή νομοθεσίας σχετικής με την ασφάλεια από τη χρήση χημικών ουσιών και μειγμάτων η οποία να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές συνθήκες ή νέες γνώσεις που αποκτώνται.

 

Τα μέλη του ΠΣΧΟ, σύμφωνα με τον πιο πάνω νόμο, είναι 16. Έξι εκπρόσωποι Υπουργείων (Γεωργίας, Εσωτερικών, Συγκοινωνιών, Υγείας, Βιομηχανίας, Οικονομικών) δύο εκπρόσωποι επιστημονικών οργανώσεων (ΠΕΕΧ και ΕΤΕΚ) τρεις εκπρόσωποι μη κυβερνητικών οργανώσεων (δύο σύνδεσμοι καταναλωτών και η ομοσπονδία περιβαλλοντικών και οικολογικών οργανώσεων), εκπρόσωποι των τριών συντεχνιών (ΠΕΟ, ΣΕΚ και ΔΕΟΚ) και εκπρόσωποι της ΟΕΒ και του ΚΕΒΕ. Του Συμβουλίου προεδρεύει ο εκάστοτε Διευθυντής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΤΕΕ) το οποίο είναι και η αρμόδια Υπηρεσία για την εφαρμογή της νομοθεσίας.

 

Εκπρόσωπος της ΠΕΕΧ στο ΠΣΧΟ είναι ο Δρ. Κώστας Μιχαήλ και αντικαταστάτης ο Καθηγητής Επαμεινώνδας Λεοντίδης.

 

Το ΠΣΧΟ συνεδριάζει μία φορά το χρόνο και μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί τέσσερεις συνεδρίες. Κατά τις συνεδρίες τα μέλη, εκτός από θέματα τα οποία υποβάλλουν προς συζήτηση και προβληματισμό, ενημερώνονται και για τις δραστηριότητες που έχει αναπτύξει ο Κλάδος Χημικών Ουσιών του ΤΕΕ ο οποίος παρότι ολιγομελής παρουσιάζει πολύπλευρο και πλούσιο έργο τόσο σε τοπικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

 

Σύμφωνα με γραπτό σημείωμα που δόθηκε στα μέλη του ΠΣΧΟ οι δραστηριότητες του Κλάδου Χημικών Ουσιών (ΚΧΟ) του ΤΕΕ περιλαμβάνουν ανάμεσα σε άλλα:

  • Εφαρμογή του περί Χημικών Ουσιών Νόμου του 2010 και των σχετικών Κανονισμών,
  • Εφαρμογή των Ευρωπαϊκών Κανονισμών 1907/2006 (REACH- Registration Evaluation Authorisation and Restriction of Chemicals), 1272/2008 (CLP- Classification Labelling and Packaging of substances and mixtures) και 689/2008 (Εισαγωγές και Εξαγωγές Επικίνδυνων Χημικών Προϊόντων).
  • Εφαρμογή των προνοιών της Σύμβασης του Ρότερνταμ που αφορά στις εισαγωγές και εξαγωγές ορισμένων επικίνδυνων χημικών ουσιών και παρασκευασμάτων (Σύμβαση PIC- Prior Informed Consent procedure) και της Σύμβασης της Στοκχόλμης για τους Επίμονους Οργανικούς Ρύπους (POPs- Persistent Organic Pollutants)

 

Πέραν τούτων ο ΚΧΟ λειτουργεί γραφεία τα οποία καθοδηγούν και πληροφορούν το προσωπικό των κυπριακών επιχειρήσεων οι οποίες επηρεάζονται από την εφαρμογή των κανονισμών REACH και CLP στους πιο κάτω τομείς:

  • Ορθή ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των επικίνδυνων χημικών προϊόντων σύμφωνα με τον Κανονισμό CLP.
  • Διάθεση, δομή και περιεχόμενο των Δελτίων Δεδομένων Ασφάλειας,
  • Υποχρεώσεις προκαταχώρισης χημικών ουσιών που εισάγονται για πρώτη φορά σε ποσότητες πέραν του 1 τόνου ετησίως,
  • Υποχρεώσεις καταχώρισης χημικών ουσιών και ειδικότερα αυτών που εισάγονται/παράγονται σε ποσότητα μεταξύ 100-1000 τόνων ετησίως,
  • Κοινοποίηση των επικίνδυνων χημικών ουσιών που εισάγονται /παράγονται στην Κύπρο,
  • Ουσίες για τις οποίες υπάρχουν περιορισμοί στη χρήση,
  • Ουσίες για την χρήση των οποίων απαιτείται αδειοδότηση από τον ECHA (European Chemicals Authority).

 

Από τις συνεδρίες του ΠΣΧΟ ενδεικτικά και μόνο αναφέρονται πιο κάτω μερικά από τα θέματα που προτάθηκαν και συζητήθηκαν από τα μέλη του ΠΣΧΟ όπως καταγράφονται και στα πρακτικά των συνεδριάσεων.

 

1. Λειτουργία του Κέντρου Δηλητηριάσεων και του τηλεφωνικού αριθμού 1401.
Για το σημαντικό αυτό ζήτημα πληροφοριακά αναφέρθηκε ότι με σχετική γνωστοποίηση του Υπ. Υγείας έχει οριστεί το Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας ως Κέντρο Δηλητηριάσεων (τηλέφωνο 1401) το οποίο όμως, όπως αναφέρθηκε, δεν λειτουργεί λόγω υποστελέχωσης με αποτέλεσμα να υπάρχουν συνεχώς καταγγελίες και παράπονα τόσο από τις εταιρείες που παρασκευάζουν ή εισάγουν χημικά παρασκευάσματα όσο και από το κοινό. Επίσης αναφέρθηκε ότι με βάση τον Κανονισμό REACH και τις πρόνοιες του για τη σύνταξη των Δελτίων Δεδομένων Ασφαλείας είναι υποχρεωτική η αναφορά του αριθμού 1401 και η μη λειτουργία του στη Κύπρο δημιουργεί αρκετά προβλήματα.
Το Υπ. Υγείας σε επόμενη συνεδρία του ΠΣΧΟ επιβεβαίωσε γραπτώς ότι (α) Τα ΤΑΕΠ των Δημόσιων Νοσηλευτηρίων καλύπτουν τις ανάγκες περιστατικών δηλητηρίασης, ενώ ταυτόχρονα θεσμοθετημένα με απόφαση του Υπουργού Υγείας της Ελλάδας το Κέντρο Δηλητηριάσεων Ελλάδας καλύπτει τηλεφωνικά ανάγκες Λειτουργών Υγείας της Κύπρου που αποτείνονται σε αυτό (β) Γίνεται προσπάθεια εκ νέου σε χρήση τετραψήφιου αριθμού συνδεδεμένου με το Τμήμα Ασθενοφόρων επί 24ώρου βάσης, από όπου το τηλεφώνημα θα παραπέμπεται στο αντίστοιχο ΤΑΕΠ. Για την οριστικοποίηση της όλης προσπάθειας απαιτείται η εξασφάλιση συγκεκριμένου λογισμικού μηχανογράφησης των συνομιλιών και παρακολούθησης της διαδικασίας, του οποίου η αγορά προωθείται μέσω του Τομέα Αγορών και Προμηθειών του Υπουργείου Υγείας.
Βέβαια εδώ τίθεται το ερώτημα κατά πόσον μπορεί να είναι πλήρης μια τέτοια συνεργασία μεταξύ του Κέντρου Δηλητηριάσεων της Ελλάδας και της Κύπρου αφού στην Κυπριακή αγορά πιθανόν να κυκλοφορούν προϊόντα (χημικά παρασκευάσματα) που δεν κυκλοφορούν στη Ελλάδα είτε προϊόντα με διαφορετική εμπορική ονομασία είτε με διαφορετική σύνθεση και ως εκ τούτου στην Ελλάδα ίσως να μην είναι καταχωρισμένες οι σχετικές πληροφορίες.

 

2. Αρωματικά χώρου
Ο έλεγχος για επικίνδυνες χημικές ουσίες στα αρωματικά χώρου ήταν ένα θέμα το οποίο είχε προκύψει μετά από εισηγήσεις των μελών του ΠΣΧΟ κατά τη διάρκεια της 1ης Συνεδρίας του Συμβουλίου. Ο ΚΧΟ διεξήγαγε έρευνα από την οποία προέκυψε ότι στα αρωματικά χώρου παρόλο που διαπιστώθηκε ότι περιέχουν επικίνδυνες χημικές ουσίες αυτές είναι σε επίπεδα συγκεντρώσεων εντός των επιτρεπτών από τη νομοθεσία ορίων. Παρόλα αυτά σύμφωνα με τον ΚΟΧ θα πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω η ενδεχόμενη συνεργιστική δράση την οποία μπορούν να έχουν οι ουσίες αυτές, που συνυπάρχουν, με άγνωστες μέχρι στιγμής επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία.

 

3. Ενδοκρινείς διαταράκτες
(Το θέμα παρουσιάστηκε από εκπρόσωπο του Γενικού Χημείου)
Οι ενδοκρινείς διαταράκτες είναι χημικές ουσίες οι οποίες όταν εισέρχονται στον οργανισμό είτε μιμούνται τις ορμόνες είτε μπλοκάρουν τους ορμονικούς υποδοχείς, με αποτέλεσμα να διαταράσσουν το ορμονικό σύστημα. Εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω διάφορων οδών ακόμα και από το δέρμα. Οι πιο διαδεδομένοι ενδοκρινείς διαταράκτες είναι η Δισφαινόλη Α και οι Φθαλικοί Εστέρες, ουσίες οι οποίες χρησιμοποιούνται σε είδη παιδικής φροντίδας (πιπίλες, μπιπερό) και παιχνίδια από πλαστικά υλικά (κυρίως σε PVC). Μελέτες έχουν δείξει ότι μικρές δόσεις με επαναλαμβανόμενη χρήση έχουν τοξική επίδραση στον οργανισμό. Τα αποτελέσματα ελέγχου του Γενικού Χημείου για τη Δισφαινόλης Α σε προϊόντα που κυκλοφορούν στην Κυπριακή αγορά, έδειξαν ότι τα επίπεδά της ήταν χαμηλά, σε αντίθεση με τους φθαλικούς εστέρες που εντοπίζονται σε μεγάλο ποσοστό στα παιχνίδια και λιγότερο σε προϊόντα που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Σχετικά με το θέμα αναφέρθηκε επίσης ότι το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) εξέδωσαν ειδικό ενημερωτικό πολυσέλιδο έντυπο σχετικά με τους ενδοκρινείς διαταράκτες, το οποίο μπορεί κανείς να το βρει και στο διαδίκτυο.

 

4. Φθαλικοί, αζωχρώματα, οργανικοί διαλύτες και νικέλιο.
Παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα διαχρονικού ελέγχου, που διεξάγεται από το 2010 από τον ΚΧΟ, ο οποίος αφορά παρουσία φθαλικών εστέρων σε παιδικά παιχνίδια, αζωχρωμάτων σε υφάσματα, οργανικών διαλυτών σε γόμες (superglues) και νικελίου σε κοσμήματα. Ο έλεγχος κατέδειξε ότι ο αριθμός των εκτός προδιαγραφών αντικειμένων μειώνεται με τον χρόνο και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει μηδενιστεί (αζωχρώματα σε υφάσματα, νικέλιο σε κοσμήματα). Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ο προσδιορισμός νικελίου σε πέννες άνω των επιτρεπομένων επιπέδων προκάλεσε την αντίδραση των εταιρειών παραγωγής οι οποίες οδήγησαν την υπόθεση στα δικαστήρια. Στην υπόθεση αυτή η Κύπρος έχει τη στήριξη τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και της πλειονότητας των Κρατών Μελών.

 

5. Βόριο στα απορρυπαντικά.
Ζητήθηκαν διευκρινίσεις από τον ΚΧΟ σχετικά με την παρουσία των βορικών ουσιών στα απορρυπαντικά αφού η απουσία απαγόρευσης ή περιορισμού τους θα δημιουργούσε μεγάλα προβλήματα λόγω μεγάλης συγκέντρωσης βορίου στο ανακυκλωμένο νερό που χρησιμοποιείται ευρέως πια στη γεωργία.

 

Πριν την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρχε εθνική νομοθεσία που απαγόρευε τη χρήση βορικών ουσιών στα απορρυπαντικά. Μετά την ένταξη, για να συνεχίσει να ισχύει η απαγόρευση, θα έπρεπε να είχε υποβληθεί σχετικός φάκελος στην Επιτροπή από την Κυπριακή Δημοκρατία, κάτι το οποίο δεν έγινε από το αρμόδιο Υπουργείο Υγείας. Το κενό καλύφθηκε όμως με την επαναταξινόμηση των βορικών ουσιών ως τοξικές για την αναπαραγωγή κατηγορίας 1Β, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα οι βορικές ουσίες να εμπίπτουν στον περιορισμό του σημείου 30 του Παραρτήματος ΧVII του Κανονισμού REACH που θέτει συγκεκριμένα όρια σε καταναλωτικά αγαθά.

 

Τα πλήρη πρακτικά όλων των Συνεδριάσεων του ΠΣΧΟ είναι στη διάθεση των ενδιαφερομένων μελών της ΠΕΕΧ.

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
© Copyright 2013 Chemistry
Designed & Powered By eVenzia Technologies